สคบ. คุมเข้มการขายทองผ่านโซเชียลมีเดีย

ปัจจุบันการค้าในโลกออนไลน์ได้ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ตามการพัฒนาของเทคโนโลยี และการเปลี่ยนแปลงของสภาพสังคม

อย่างไรก็ดี ในระยะหลังปริมาณการฉ้อโกงการค้าในโลกออนไลน์ก็มีสถิติเพิ่มสูงขึ้นเช่นกัน

โดยกลุ่มมิจฉาชีพมักจะใช้กลยุทธ์ต่าง ๆ มาหลอกลวง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องใช้สิทธิพิเศษ การให้กำไรที่งดงาม คุณภาพของสินค้าไม่ตรงกับโฆษณา โดยเฉพาะเรื่องของการซื้อขายทองคำ

ซึ่งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้พยายามเข้ามาควบคุมดูแล โดยเฉพาะสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค หรือ สคบ. ซึ่ง ดร.ศรัณย์ รักษ์เผ่า ผู้อำนวยการกองคุ้มครองผู้บริโภค ด้านโฆษณา ได้ให้รายละเอียดถึงการดำเนินงานของ สคบ.

การหลอกลวงซื้อขายทองคำในตลาดออนไลน์มีปริมาณเพิ่มขึ้นมากน้อยเพียงไร

ปัจจุบันวิธีการหลอกลวงการขายทองคำและสินค้าอื่น ๆ ในระบบออนไลน์มีมากขึ้น ซึ่งจะมาในรูปแบบที่หลากหลายไม่ว่าจะเป็นการหลอกลงทุนในแชร์ทองคำ โดยให้เข้ามาเก็งกำไรราคา การซื้อขาย Forex หรือการลงทุนในสกุลเงินต่าง ๆ ล่วงหน้า ซึ่งนโยบายของ สคบ. ในเรื่องของการคุ้มครองผู้บริโภค

เป็นกฎหมายที่กำหนดอยู่ในรัฐธรรมนูญ ที่ต้องทำให้ผู้บริโภครับรู้เรื่องราวข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับสินค้าและบริการนั้น ๆ ว่าเป็นอะไร หากผู้บริโภคได้ซื้อสินค้าหรือบริการจากการโฆษณาไป และผู้ขายไม่สามารถส่งมอบสินค้าได้ตามที่ระบุไว้ในโฆษณา ทั้งในเรื่องของคุณภาพสินค้าหรือราคา ก็จะถือว่าทำผิดกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522

ผู้ที่กระทำผิดจะต้องรับโทษอย่างไร

ตามกฎหมายฉบับเก่าจะมีโทษปรับ 60,000 บาท จำคุก 6 เดือน แต่ตอนนี้ได้มีกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคฉบับแก้ไขเพิ่มเติมที่เพิ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษา โทษจะเพิ่มเป็น 2 เท่า นอกจากนั้น ความผิดที่เกิดขึ้นต่อ 1 คนก็จะถือเป็น 1 กรรม ถ้าหลายๆ คนรวมกัน โทษก็จะขึ้นไปเรื่อย ๆ และฐานความผิดจะแบ่งเป็นความผิดทางอาญา ซึ่งตำรวจจะเป็นผู้ดำเนินการและผู้เสียหายจะต้องไปแจ้งความกับตำรวจ  แต่ในส่วนของ สคบ.จะเป็นการเอาผิดทางแพ่ง

การดำเนินการเอาผิดกับผู้ที่หลอกลวง ทาง สคบ. ดำเนินการได้เองเลยหรือไม่ หรือต้องให้หน่วยงานอื่นเป็นผู้ดำเนินการ

เมื่อมีผู้บริโภคมาร้องเรียนกับ สคบ. ถ้าไม่ติดขัดเรื่องของกฎหมายเฉพาะ ทาง สคบ. สามารถดำเนินการได้เลย ซึ่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภคฉบับใหม่ ได้ให้อำนาจ สคบ. ในการสั่งฟ้องคดีได้ทันที เพื่อความรวดเร็วในการคุ้มครองผู้บริโภค ที่สำคัญหากพบว่า การโฆษณาใดที่เป็นเท็จหรือพูดเกิ

ปัจจุบันผู้ที่โฆษณามีรูปแบบหรือว่ากลยุทธ์ในการชักชวนหรือเชิญชวน ต่างจากเดิมมากน้อยเพียงไร

ปัจจุบันจะเป็นลักษณะของการทำให้ผู้บริโภคหลงเชื่อก่อน โดยอาจจะให้สินค้ามาบ้าง แต่หลังจากนั้นก็บิดพลิ้ว หรือจะมีการสั่งของแล้วให้เก็บเงินปลายทาง แต่ผู้บริโภคไม่ได้ของตามที่โฆษณาไว้ อย่างเช่น ทองคำ ปัจจุบันก็จะเป็นทองคำเทียม

ซึ่งเป็นวัสดุชนิดหนึ่งที่ไม่ใช่ทองคำ แต่มีสีเหมือนทองคำเอาไปใช้ในเครื่องประดับ ซึ่งคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก ของ สคบ. ได้ระบุว่า สินค้าเหล่านี้จะต้องชี้แจงรายละเอียด ไว้อย่างชัดเจนถึงคุณสมบัติและคุณลักษณะของสินค้า ว่าส่วนประกอบของวัสดุนั้น ๆ คืออะไร เช่นต้องระบุว่าเป็นทองคำเทียมที่ทำเลียนแบบขึ้นมา

ทั้งนี้ สคบ. อยากจะแนะนำว่าหากผู้บริโภคต้องการจะซื้อทองคำขอให้ไปซื้อตามร้านที่ได้รับการรับรองจากสมาคมค้าทองคำ และสคบ.แล้ว จึงจะได้ทองที่มีคุณภาพตามมาตรฐานทั้งเรื่องราคาและเปอร์เซ็นต์ทอง

แต่บางครั้งราคาอาจจะแตกต่างกัน เรื่องของค่ากำเหน็จตามสถานที่จำหน่าย และลวดลายของทองคำ แต่ทั้งนี้ร้านค้าจะต้องระบุ ราคา เปอร์เซ็นต์ทอง ในฉลากให้ชัดเจนตามที่กฎหมายที่ระบุไว้

สคบ.มีหน่วยงานที่จะตรวจสอบเรื่องของการโฆษณาผ่านทาง Social หรือสื่ออื่น ๆ โดยตรงหรือไม่

กองคุ้มครองผู้บริโภคด้านโฆษณาจะมีเจ้าหน้าที่คอยตรวจสอบโดยตรง และจะตรวจสอบดูแลและเฝ้าระวังอย่าง
ต่อเนื่อง ซึ่งในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา ทางหน่วยงานที่ดูแลตรงนี้ก็ได้เปรียบเทียบปรับผู้ที่โฆษณาไม่ตรงกับความจริงไปประมาณ150 ราย รายละ 60,000 บาท ซึ่งเป็นโทษปรับสูงสุด

เพราะเห็นว่าการโฆษณาเป็นการนำข้อมูลข่าวสารออกสู่สาธารณะ ทำให้ผู้ที่ได้รับรู้และหลงเชื่อได้รับความเสียหาย จึงต้องดำเนินการอย่างเด็ดขาด ซึ่งการปรับ 60,000 บาทจะปรับผู้ประกอบการ 30,000 บาท และก็เจ้าของสื่ออีก 30,000 บาท แต่ใน พ.ร.บ.ตัวใหม่โทษจะเพิ่มเท่าตัว ซึ่งปัจจุบันบริษัทต่าง ๆ ค่อนข้างจะระมัดระวัง และก็ทำผิดน้อยลงเพราะว่าอัตราค่าปรับสูงมากขึ้น

สคบ.มีวิธีการเอาผิดกับผู้ประกอบการที่เป็นชาวต่างชาติ ที่แฝงตัวมาโฆษณาออนไลน์ในไทยอย่างไร

ต้องแยกเป็น 2 ส่วน ส่วนที่เป็นของไทย ถ้าเป็นการซื้อขายออนไลน์ จะมี พ.ร.บ. ซื้อขายออนไลน์ควบคุมอยู่ ผู้ที่ทำกิจการจะต้องมาจดทะเบียนกับ สคบ. ถ้าทำผิดอะไร จะสามารถดำเนินการได้เลย แต่ถ้าหากทำธุรกิจขายตรงก็จะต้องไปจดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ซึ่งจะต้องมีรายละเอียดที่แสดงอยู่ในเว็บ

สคบ.ได้ประสานความร่วมมือกับสมาคมฯ ในการดูแลการซื้อขายทองคำผ่านทางออนไลน์อย่างไรบ้าง

ที่ผ่านมา สมาคมค้าทองคำ กับ สคบ. ได้มีการร่วมมือกันมาโดยตลอด ทั้งเรื่องของการตรวจสอบรับรองการค้าทองคำโดยมีการมอบตราสัญลักษณ์ให้กับร้านค้าที่ผ่านเกณฑ์การตรวจสอบ เพื่อเป็นการรับรองในเบื้องต้นให้กับผู้บริโภค เนื่องจากทองคำเป็นสินค้าที่มีราคาสูง

ฉะนั้นผู้ประกอบการจะต้องมีมาตรฐานตรวจสอบได้ มีการกำหนดราคาที่ชัดเจน ซึ่งการซื้อกับผู้ค้าที่ได้รับการรับรองมาตรฐานจะมีความปลอดภัยมากกว่า ทั้งนี้ การซื้อขายทองคำในโลกออนไลน์ที่เป็นปัญหา ส่วนใหญ่จะเน้นเรื่องของราคาถูก แต่จากการตรวจสอบแล้วจะไม่ใช่ทองคำจริง เพราะราคาทองคำจะมีการประกาศราคากลางชัดเจนจากสมาคมฯ ส่วนที่จะต่างกันก็เพียงแค่ค่ากำเหน็จ

ดังนั้น การที่จะมีการประกาศขายทองในราคาถูก ให้ตั้งข้อสงสัยก่อนเลยว่าน่าจะถูกหลอก แต่หากเป็นการลดค่ากำเหน็จ ก็ต้องมาดูว่าผู้ขายมีความน่าเชื่อถือเพียงไร และจะคุ้มค่าหรือไม่กับส่วนลดที่ได้รับ เมื่อเทียบกับไปซื้อที่ร้านขายทอง ซึ่งเราจะได้ตรวจสอบคุณภาพสินค้าด้วยตัวเอง 

หากทราบว่าตนเองถูกหลอก สามารถติดต่อทาง สคบ.ได้อย่างไรบ้าง

มีหลากหลายช่องทางที่ให้สามารถติดต่อเข้ามาได้ ทั้งทางออนไลน์ผ่านแอพพลิเคชั่นของ สคบ. หรือร้องเรียนทางโทรศัพท์ สายด่วนหมายเลข 1166 หากอยู่ต่างจังหวัดให้ไปที่ศาลากลางจังหวัด ซึ่งจะมีเจ้าหน้าที่ สคบ.จังหวัด คอยดูแลรับเรื่องราวร้องทุกข์อยู่ และการดำเนินการก็ไม่ได้มีความยุ่งยากเหมือนในอดีต

เพียงแค่จะต้องขอพิสูจน์ตัวตนผู้ที่มาร้องว่าไม่ใช่เป็นการกลั่นแกล้งกัน ซึ่งหากสามารถพิสูจน์ตัวตนได้แล้ว คาดว่าจะใช้เวลาในการดำเนินการไม่นาน อย่างไรก็ตาม เมื่อเกิดเรื่องขึ้น ขอแนะนำว่าให้ไปแจ้งความไว้ที่สถานีตำรวจเป็นอันดับแรก จากนั้นก็ประสานมายังที่ สคบ. เพื่อดำเนินการร่วมกับทางตำรวจ โดย สคบ.จะดำเนินการได้เฉพาะคดีแพ่ง ขณะที่ตำรวจจะดำเนินการในฝั่งของคดีอาญา

อยากทราบความคืบหน้าในการทำงานของสคบ. เรื่องของการตรวจรับรองผู้ประกอบการค้าทองคำในต่างจังหวัด

จากการลงไปตรวจสอบที่ผ่านมา ร้านค้าต่าง ๆ ที่เป็นสมาชิกของสมาคมฯ จะไม่ค่อยมีปัญหาเพราะดูแลกันดี สินค้าหรือการให้บริการต่าง ๆ จะได้มาตรฐานตามที่กำหนดไว้ แต่กลุ่มที่จะเป็นปัญหาคือร้านค้าที่อยู่นอกระบบ จึงอยากให้ประชาชนส่งเสริมร้านค้าที่มีการตรวจสอบมีการรับรองมากกว่า เพราะหากทุกคนซื้อสินค้ากับผู้ประกอบการที